Orkinos Yetiştiriciliği hakkında genel bilgiler
Resim: Mavi Yüzgeçli orkinos (Thunnus thynnus) |
Orkinos yetiştiriciliği daha beş yıl önce tüm Akdeniz de yeni başlamış ve o yıllarda bu verim sıfır düzeyinde iken 2002 yılı için 11 bin tonluk bir üretime ulaşılmıştır. Bu üretim düzeyi dünyada üretilen orkinos miktarının yarısından daha fazladır. Bu sonuç sektörün kısa sürede ne kadar fazla geliştiğini göstermektedir. 2002 yılı için tüm Avrupa da faaliyette bulunan 15 dolayındaki çiftliğin böyle yüksek bir verim düzeyine ulaşması tartışma konusu olan bir çok konuyu da gündeme getirmiştir. Bunların başında doğal stoklarda yapılan aşırı avlamanın orkinos stoklarına zarar vereceği ve doğal dengenin bozulacağı düşüncesidir. Çünkü yıldan yıla yakalanan orkinosların azaldığı ve küçük yavruların yakalanmasına doğru bir artış olmasıdır. Öyle ki yetiştirmeye karşı olan yüksek talebin bir altına hücum gibi çok hızlı olduğu ve doğal stoklara verilecek zararın onarılmasına olanak olmayacağı olasılığıdır. Çünkü avcılık hedeflerinde eskiden hemen pazarlanabilecek büyük balıklara doğru iken balıkların göç yolları izlenerek daha yavru iken avlanması doğa bilimcilerini ürkütmektedir. Bunun tek çaresi de yavru üretiminde sağlanabilecek gelişmeler olarak görülmekte ise de bu konuda olumlu bir gelişme gözlenmemektedir.
|
Akdeniz'de Orkinos yetiştiriciliğinin ele alındığı başlıca ülkeler ispanya, İtalya, Malta Croatia, Fransa,Tunus Türkiye ve Cezayir’dir. Bu ülkelere ait gemiler çiftliklerde kullanılacak orkinoslar için önemli av filolarına sahip iseler de bazı ülkeler bu konuda daha fazla avcılık yapmaktadırlar. Örneğin Fransa'nın İspanya'da yetiştirilen orkinosların %70'ini avlayarak bu ülkeye pazarladıkları kaydedilmektedir.
Akdeniz ülkelerinde uygulanan orkinos yetiştiriciliğini tam bir yetiştiricilik olarak kabul edilmesi zor olmakla beraber gelecek için bazı çalışmaların tamamlanması ile gerçek bir yetiştiricilik haline dönüşmesi beklenen bir gelişmedir.
Günümüzdeki orkinos yetiştiriciliğini Japonya'nın satın alma taleplerini yerine getirme amacıyla uygulamaya girdiğini söylemek mümkündür. Genel olarak Akdeniz'de doğadan yakalanan orkinoslarda yağ içeriği talep edilen lezzet alışkınlığına karşı biraz daha az olduğu belirtilmektedir. Özellikle Japonya da sushi denilen ve çiğ olarak tüketilen orkinos etlerinin belirli bir yağ oranına sahip olması istenmektedir. Bu talep sonucudur ki Akdeniz de yakalanan her boydaki orkinoslar yakalandıktan sonra kafese alınmakta ve yaş yemlerle bir besiye tabi tutularak etteki yağ oranı yükseltilmektedir. Bu arada doğal olarak da önemli bir canlı ağırlık artışı sağlanmaktadır. Canlı ağırlıktaki artış oranı yaklaşık olarak % 40 ile 50 arasındadır. Diğer bir ifade ile 100 kg olarak ağa konulan bir ürün 140 kg olarak hasat edilmektedir. Beside kullanılan malzeme genel olarak Atlantik ten avlanmış uskumru ve kalamar gibi gıdalardır.
Resim: Yakalanan balıklar ağ kafeslere alınır. |
MAVİ YÜZGEÇLİ ORKİNOSUN BİYOLOJİSİ VE BALIKÇILIĞI
Mavi yüzgeçli Orkinos (Thunnus thynnus) Atlantik ve Pasifik okyanusunda da bulunan bir türdür. 3 m. boy ve 650 kg ağırlığa ulaşabilir. Her yıl binlerce km yol alarak besin peşinde koşarlar. Pelajik balıklar ve yumuşaskçalarla beslenir. 20 yıla kadar yaşayabilir ve 5-8 yaşlarında cinsel olgunluğa erişirler. Avcılık en çok Atlantik'de Kuzey Amerika kıyılarında, Akdeniz ve Kuzeybatı Afrika kıyılarında yapılır. Türkiye'nin 1999' da 1407 ton 2001'de ise 2000 ton orkinos avladığı belirtilmekte ve avcılık stoklarının gittikçe azaldığı ileri sürülmektedir.
Dünyada Akdeniz dışında da orkinos yetiştiriciliği yapılmaktadır. Bu ülkeler de mavi yüzgeçli orkinos yetiştiriciliği yapılan yerler Güney Afrika, Japonya ve Kanada'dır. Meksika'da ise Thunnus obesus ve Taslbacares (Yeşil yüzgeçli orkinos) türleri de yetiştirmeye alınmaktadır.
YETİŞTİRİCİLİK
Orkinos yetiştiriciliği genel olarak avcılık yoluyla yakalanan balıkların kafeslere alınması ve bir süre beslenmesi şeklinde uygulanır
Orkinos avcılığı genel olarak çevirme ağlarıyla yapılır. Çevrilerek yakalanan balıklar özel bir şekilde dizayn edilmiş olan ağ kafeslere çevirme ağından bir ağ hol ile bu kafese geçmeleri sağlanır. Bu kafesler çok dikkatli ve ağır ağır (saatte 1-1,5 mil hızla) çekilerek avlanan balıklar besi kafeslerine getirilir ve aynı şekilde balıklar hiç ellenmeden taşıma kafesinden besi kafesine aktarılırlar. Bu uzun ve zorlu bir çalışmadır |
Resim: Orkinos yetiştiriciliğinde hasat |
SONUÇ
Orkinos yetiştiriciliği Akdeniz'de son yıllarda en hızlı gelişmiş olan bir yetiştiricilik koludur. Çevirme ağlarıyla yakalanan balıkların büyük bir çoğunluğu ağ kafeslerde besiye alınarak genel olarak Japonya'ya pazarlanmaktadır. Yetiştiriciliğin balıkçılık faaliyetlerini önemli derecede etkilediği açıktır. Bunun yanında bazı problemler yaratacağı da düşünülmektedir. Fakat girişimcilere önemli paralar kazandırdığı da bir gerçektir. Yalnız bu olumlu gidişin devamlı olamayacağı inancı da yaygındır. Bu nedenle kalıcı bir yetiştiricilik olabilmesi için önemli araştırmalar yapılması gerektiği düşünülmektedir.
Orkinos besi yetiştiriciliği son yıllarda uygulanabilir ve yöntem olarak ortaya konulmasıyla birlikte yavru üretimi konusundaki çalışmalara da hız verilmiştir. Son otuz yılda bu konuda yapılmış ve yapılmakta olan çalışmalar ile başarılı bir şekilde larva yetiştiriciliğine başlanılabileceği düşünülmektedir.
Yukarıdaki konularda daha fazla bilgi için
Prof. Dr Atilla ALPBAZ'IN
SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ KİTABI
Her su ürünleri fakültesi Öğrencisinin
Her su ürünleri Mühendisinin
Su ürünleri yetiştiriciliğine ilgi duyanların
Su ürünleri yetiştiricilerinin
VE Su Ürünleri meslek lisesi Öğrencilerinin
SAHİP OLMASI GEREKTİKLERİ genel BİR KİTAP.
Tümüyle renkli 600 sayfa.
Su Ürünleri Fakülteleri ve Su Ürünleri Meslek Yüksek Okulları İle Su Ürünleri Liseleri öğrencilerinin toplu alımlarında iskonto uygulanır.
|
