Resim : Penaeus japonicus. Ülkemizde Akdeniz'de de var olup yetiştiricilik açısından tüm bilimsel sorunları çözülmüş olan bir türdür.

Karides pek çok dünya ülkesi için çok değerli ve lezzetli kabul edilen bir insan gıdasıdır. Ülkemizde de karides pahalı olarak pazarlanan bir deniz ürünüdür. Özellikle Uzakdoğu ülkelerinde örneğin; Japonya halkı için karides günlük gıda tüketimi arasında önemli bir yer tutar. Son yüzyılda gelişen Japonya ekonomisi lüks sayılabilecek gıda ürünlerine talebi arttırmış ve bu arada karidese olan talepte yükselmiştir. Denizlerden avcılık ile sağlanan üretim yanında yetiştiricilik konularına da değinilmiş ve neticede yumurtadan pazara kadar çok başarılı sonuç veren yetiştiricilik yöntemleri ortaya konulmuştur. Eskiden beri Uzakdoğu ülkelerinde doğadan yavru toplayarak yapılan yetiştiricilik yanında, milyonlarca yavruyu insan eli altında yetiştirme teknikleriyle karides yetiştiriciliği ekonomik ve uygulanabilir bir teknik haline getirilmiştir. Öyle ki günümüzde ayda 20 milyon larvayı yıl boyu yetiştirebilen kuluçkahaneler kurulmuştur.

Tatlı su veya tuzlu suda yaşayan pek çok karides türü vardır. Dünyanın en soğuk denizlerinden sıcak denizlerine kadar oldukça yaygın ve bazı bölgelerde büyük stoklar oluşturan türleri bulunmaktadır. İnsan gıdası olarak çok değerlidirler. Bu nedenledir ki eskiden sadece birkaç ülkede kültürü ele alınmış iken günümüzde pek çok ülkede yetiştiriciliği yaygınlaşmış durumdadır. Ülkemizin bazı bölgelerinde de yetiştirme olanaklarının var olduğuna inanıyoruz.

Karides yetiştiriciliğinin gelişmesinde ilk başarılı larva ve yavru üretimi Japon bilim adamı Fujinaga tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu araştırıcı Japonya'da çok değerli bir tür olarak kabul edilen Penaeus japonicus türü üzerinde çalışmıştır. İlk başarılı sonuçlar 1934 yılında elde etmiş olmasına rağmen İkinci Cihan Harbi'nin çıkması nedeni ile bu araştırıcının çalışmaları yarım kalmış ve ancak harbin bitmesi ile yeniden çalışmalara başlayabilmiştir. 1950'1i yıllarının sonlarına doğru bazı özel firmaların konuya girmeleri ve maddi destek sağlamaları ile Fujinaga çalışmalarını hızlandırmış ve gerçekten günümüzde uygulanan yetiştirme çalışmaları konusunda çok başarılı sonuçlara ulaşmıştır.

2001 yılı itibarı ile dünyada karides yetiştiriciliği çok gelişmiş bulunmaktadır. Öyle ki 1990 yılında kültür yolu ile dünyada 633.000 ton karides elde edilmiş iken bu miktar 2001 yılında nerede ise iki katına çıkarak 1.270.000 tona yükselmiştir. Parasal değeri ise 8.4 milyar dolardır. Pek çok ülkede halkın gelir elde etmesinde önemli bir yetiştiricilik dalı olarak yerini almış bulunmaktadır.

Resim: Puket'de karides çiftliği ve yoğun havalandırma

JAPONYA'DA KARİDES YETİŞTİRİCİLİĞİ

Japonya karides yetiştiriciliği yönünden dünyada öncülük eden ve bu konuda en ileri düzeyde olan ülkedir. Özellikle Japonca "kuruma ebi" olarak tabir dilen Penaeus japonicus türü üzerinde yürütülen çalışmalar, elde edilen başarılı sonuçlar ile karides yetiştiriciliğinde önderlik etmişlerdir. Karideslerde yumurtlama döneminden, pazarlamaya kadar tüm safhaların insan kontrolü altında başarı ile yapılabileceği ilk kez Japonya'da gerçekleştirilmiştir. Bu başarı eskiden beri Uzakdoğu ülkelerinde doğadan yavru toplayarak yürütülen yetiştirme çalışmalarına yeni bir yön verilmesine neden olmuştur. Bugün Japonya'da tam kontrollü olarak yapılan yetiştirme çalışmalarında yetiştirme yöntemine de bağlı olarak hektara 2500 ile 5000 kg. arasında karides üretimi gerçekleştirilebilmektedir.

Japonya'da karides yetiştiriciliği iki amaçla yapılmaktadır. Bunlardan biri doğal kaynakları zenginleştirme amacı ile yapılan çalışmalardır. Bu çalışmalar daha çok devlete veya bölge teşkilatlarına ait larva üretim tesislerinde yapılmaktadır. Bu merkezlerde üretilen takriben 750 milyon dolayında postlarva dönemine ulaşmış karides larvasının insan eli altında üretilerek her yıl denizlere bırakıldığı bildirilmektedir. Günümüzde Japonya karides yetiştiriciliğindeki önderliğini diğer ülkelere bırakmış bulunmaktadır. Yalnız dünyada yetiştiricilik yolu ile elde edilen karideslerin önemli bir bölümü Japonya ya ihraç edilir.