Alabalık Yetiştiriciliği hakkında genel bilgiler

1970'li yıllarda alabalık soğuk sularda yetişen nadir bir balık türüdür diye tanıyan halkımız, bu gün her pazaryerinde tezgahlarda nerede ise en ucuz pazarlanan balıklar arasında görmesi bu konuda sağlanan gelişmenin bir işareti sayılmalıdır. Bu gelişmelerin sağlanması pek çok atılımcı için başlangıçta pek kolay olmamıştır.

1970'li yıllarda ilk kez üretime açılan işletmeler pek çok zorluklarla karşılaşmışlardır. Günümüzde rahmetli olmuş olan Denizli'de Ömer Yavuz, Bilecik'de Hasan Papilla gibi daha adlarını sayamayacağım pek çok azimli üretici başlangıçta çok büyük zorluklarla karşılaşmışlar ve büyük çabalar harcamışlardır. Bugün ise Avrupa çapında ün yapmış ve yılda 1000 tondan daha fazla alabalık üreten işletmelerimiz vardır. Örneğin Aydınlı Mustafa Bağcı’ nın Köyceğiz'deki işletmeleri Avrupa içerisinde dahi önde gelen kuruluşlar arasında sayılabilir. Bu gibi başarılı kuruluşların artması da ülkemiz balık yetiştiriciliğinin gelişmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

YETİŞTİRİCİLİĞİ YAPILAN ALABALIK TÜRLERİ

Dünyada yetiştiriciliği yapılan Alabalık türlerini iki şekilde sınıflandırmak mümkündür. Dış yayınlarda alabalık türleri genellikle Avrupa ve Amerika alabalıkları olmak üzere iki grupta incelenmektedir. Ülkemizde yetiştiricilik bakımından ise, alabalık türlerini yerli alabalıklar ve kültür alabalıkları olmak üzere ele alan araştırmacılarımız da vardır.

Kahverengi alabalık (Salmo trutto fario)

Avrupa alabalıklarından Kahverengi alabalıklar (Salmo trutto fario, L.) Avrupanm dağlık bölgelerinin bir türüdür. Kırmızı benekleri belirgindir. Bu grup içerisinde Salmo trutto marmaratus ülkemizin batı bölgelerinde Kaz dağlarında yaşamaktadır. Atlantik som balıklan (Salmo salar L.) göçebe bir türdür. Portekiz’den İskandinav ülkelerine kadar pek çok temiz sulu nehirlerde bulunur. Atlantik Okyanusuna bakan Kuzey Amerika sahillerinde de yaşamaktadır. Danube som balıkları (Hucho hucho L.) Kuzey Avrupa’nın birçok göllerinin balıklandırılması için ele alınan bir türdür. Bir metre uzunluğa kadar büyüyebilmektedir. Salvelinus alpinus Asya ve Kuzey Amerika sahillerinde de bulunan bir türdür. Derin göllerde yaşamayı tercih etmektedirler. Renk ve şekil bakımından çok güzel görünümleri vardır.

Resim: Alabalık ve som balıkları yemeklik olarak önemli balık türlerindendir. Bunun yanında sportif avcılık açısından da iç sularda çok önemli yeri vardır. Yemeklik değerinin yüksekliği ve çok zevkli bir avcılık vermesi nedeniyle balık avcıları için çok değerli kabul edilir. Oltası ile böyle büyük bir balık yakalayan bir meraklı her halde. bu olayı hayatı boyunca unutamayacaktır.

Diğer bir grup olarak ele alabileceğimiz Amerika alabalıkları içerisinde en ünlü olanı Gökkuşağı Alabalıklarıdır (Oncarhynohus mykiss veya Salmo gairdneri R.,). Dünyada ve ülkemizde yetiştiriciliği en yaygın olan alabalık türüdür. Ege koşullarında 10-11 ayda porsiyonluk ortalama 250 gr ağırlığa ulaşabilmektedir. Ülkemizde alabalık yetiştirecek olanların ele alacağı birinci alabalık türü durumundadır. Su sıcaklığının tedrici yükselmesi durumunda yüksek su sıcaklıklarına uyum sağlayabilmektedir. Bol su ortamında su sıcaklığının 22-23 C dereceye yükselmesi balıklar üzerinde kötü bir etki yaratmamaktadır. Fakat ideal yetiştirme sıcaklığı 14-17 derece dolaylarıdır. İyi kalitedeki bir kg. yapay yem ile bir kg. canlı ağırlık artışı sağlanabilmektedir. Bu verim düzeyine ıslah ve yem kalitesinin yükseltilmesi ile ulaşılmıştır. Evcil bir balık türüdür. Diğer kültür alabalıklarına oranla daha dayanıklıdır Çeşitli alt türleri bulunmaktadır.

Oncarhynohus mykiss, Kuzey Amerikanın bir türü olup 1880 yıllarında Avrupa ya geti­rilmiştir. Yine bu gruptan Salmo clackii R. Amerikanın kuzey bölgelerinde gökkuşağı alabalıklarına oranla daha iç bölgelerde yaşayan bir türdür. Pasifik som balıkları (Oncorhynchus sp.) denizlerden nehirlere göç eden ve yumurtalarını bıraktıktan sonra ölen som balıklarını içermektedir. Bu grup içerisinde pek çok tür bulunmaktadır. Salvelinus fontinalis Kuzey Amerikanın Atlantik okyanusuna bakan kıyı ve buralara dökülen nehirlerde yaşamaktadır. Amerika göl alabalıkları (Salvelinus namaycuch W.) Kuzey Amerika’nın derin göllerinin bir türüdür. Salvenalis furontinalis

Alabalık türlerinin ülkemiz ve yetiştiricilik bakımından sınıflandırılması. Durumunda;

Yerli Alabalıklar olarak Salmo trutto abanticus iç ve Doğu Anadolu'nun dağ göllerinde yaşar. Göl alabalığı olarak tanınırlar. Vücutlarında kahverengi halkalar içinde siyah noktaları ile tanınırlar. Salmo trutto labrax, PAAL ise Karadeniz e dökülen akarsularımız da bulunur. Vücut üzerindeki geniş gri mavi benekleri ile tanınırlar. 10-15 kg. ağırlığa kadar ulaşabilen bir türdür.

Salmo trutto magrostigma, A. DUM. ise ülkemizin güney ve güney batı bölgeleri soğuk nehirlerinde bulunur. Üzerinde siyah benekler bulunan çatal kuyrukları vardır. Rengi siyah ile gri arasıdır. Salmo trutto caspius, KESSL. Kuzey doğu Anadolu bölgemizde bulunur. Vücudunun yan kısmında etrafı açık kahverengi ve ortası siyah noktalı benekleri ile tanınırlar. Salmo trutto morpha fario L. Fırat nehrinin üst kısımlarında bulunur. Vücutlarının yan tarafında benekler vardır. Resim:Gökkuşağı alabalığı ülkemizde yetiştiriciliği en fazla yapılan alabalık türdür

Ülkemizde Gökkuşağı alabalığı yanında kültürü yapılan diğer alabalık türleri ise (Shasta gökkuşağı alabalığı) dünyaya Kaliforniya’dan yayılmıştır Renkleri açıktır Üzerlerinde az koyu siyah noktalar bulunur. Yan taraflarında geniş kırmızı çizgiler vardır. Gelişme özellikleri çok iyidir.

Salmo gairdneri gairdneri (Çelikbaşlı gökkuşağı alabalığı) Amerika orijinlidir Yan taraftaki kırmızı çizgileri daha parlaktır. Sırt çizgisi boyunca ve sırta yakın kısımlarda birçok kırmızı beneklere sahiptirler. Geç yumurta verirler.

ALABALIKLARIN SU İSTEKLERİ

Alabalık yetiştiriciliği için kaynak, akarsu, göl ve yeraltı suları kullanılabilir En uygunu kaynak sularıdır. Suyun berrak olması istenir. İçilebilir temiz sular tercih edilir.  

Suyun az sert olması ve SBV değerinin 4'u aşmaması tercih edilir. SBV değeri ve pH hakkında genel balık yetiştirme kitaplarında bilgi verilmiştir. İncelenmesini öneririm

Resim: Gölgelenmiş kuluçkahaneler ve betonarme yavru balık üretim havuzları

KULUÇKAHANE VE KULUÇKA HAVUZLARI

Resim: Başarılı bir yetiştiricilik için uygun bir kuluçkahane planlamak şarttır. Yavru balıklar için kanal havuzlar genel olarak bina genişliğine uygun olarak planlanır.

Kuluçkahane ve kuluçka havuzları
Üretim havuzları ve diğerleri

ALABALIKLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER

Yumurta ve yavru üretimi
Üreme Zamanı
Üretim
Yapay Tohumlama
Kuru yöntem ile yapay tohumlama
Kuru yöntemin uygulanması

ALABALIKLARIN BESLENMESİ

Yavruların bakım ve beslenmesi.
Ergin balıkların beslenmesi
HASTALIKLAR
Hastalıkların teşhisi :
Vs konularında detaylı bilgi bilgi almak istiyorsanız Alpbaz Su Ürünleri yetiştiriciliği kitabı sayfa. 19/44

Yukarıdaki konularda daha fazla bilgi için

Prof. Dr Atilla ALPBAZ’IN

SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ KİTABI

Her su ürünleri fakültesi Öğrencisinin
Her su ürünleri Mühendisinin
Su ürünleri yetiştiriciliğine ilgi duyanların
Su ürünleri yetiştiricilerinin
VE Su Ürünleri meslek lisesi Öğrencilerinin
SAHİP OLMASI GEREKTİKLERİ genel BİR KİTAP.
Tümüyle renkli 600 sayfa.

Su Ürünleri Fakülteleri ve Su Ürünleri Meslek Yüksek Okulları İle Su Ürünleri Liseleri öğrencilerinin toplu alımlarında iskonto uygulanır.